Bu günlerde krizde doğru ve hızlı karar verebilmek için ihtiyaç olduğunu düşündüğüm bir koçluk yöntemini sizlerle paylaşmak istedim.
Vedat Erol
Eğitim Danışmanı ve Yönetici Koçu
Vision Europe
“Krizler siz ondan öğreninceye kadar sona ermez.”
Anonim
Bu günlerde en çok konuşulan konulardan birisi global finans krizi ve insanlar üzerindeki etkisi olduğu için bu konuda yazmayı arzu ettim. Krizin insan psikolojisi üzerindeki etkileri, düşünce ve duygu dünyamızdaki olumsuz sonuçları krizi derinleştiren en önemli unsurlardır.
Krizde mevcut düşünme ve karar verme alışkanlıklarımızın dışına çıkarız. Bu nedenle krizde doğru karar verebilmek için doğru ve hızlı düşünmek, mevcut bilgileri analiz etmek, düşüncelerimizin duygularımız üzerindeki etkilerinin farkına varmak, karşılığında duygularımızın düşüncelerimizi nasıl yönlendirdiğini öğrenmek, seçeneklerimizi iyi analiz etmek, seçeneklerimizden geleceğimiz için doğru olanı bulabilmek gerekir.
Krizde hızlı ve doğru karar verebilmenin yöntemlerini öğrenebilenler, karar verebilmek için koçluk hizmeti alabilen yöneticiler, liderler daha avantajlı durumdalar ancak bu hizmete ihtiyacı olan ve alamayanlar ne yapacaklar? Bu nedenle krizde doğru düşünebilmek, doğru ve hızlı kararlar verebilmek için kendi kendinize koçluk yapabilmeniz için aşağıdaki soruları kendi kendinize sormanızın size yarar sağlayacağına inanıyorum.
Krizde düşünme şeklimizi tekrar gözden geçirmeliyiz ve mevcut düşünme alışkanlıklarımızın dışına çıkabilmeliyiz. Bunun için de önce düşünmek kelimesinin Türk Dil Kurumu Sözlüğündeki anlamına bir bakalım.
Düşünmek: Bir sonuca varmak amacıyla bilgileri incelemek, karşılaştırmak ve aradaki ilgilerden yararlanarak düşünce üretmek, zihinsel yetiler oluşturmak, muhakeme etmek.
Krizlerde en önemli konu sağlıklı düşünebilmek, doğru ve hızlı karar verebilmektir. Karar verirken hızlı ve doğru karar veremediğimiz zaman krizlerin olumsuz etkilerini artırır, hatta uzun yıllar telafi edemeyeceğimiz büyük zararlara, kısa zamanda neden olabiliriz. Doğru ve hızlı karar verebilmek için mevcut bilgileri iyi analiz etmemiz gerekir. Bu bilgileri analiz ederken de mümkün olduğu kadar uzgörülü olmamız gerekmektedir. Karar verirken uzgörülü olmak gelecekte ne kadar uzun bir süreyi düşünerek karar verdiğimizin ölçüsüdür. İnsan beyni bilgi analizini geleceği görmek, güven ortamı oluşturmak, güven duymak ve mevcut anda seçeneklerden gelecek için en doğru olanı seçmek için gerçekleştirir. Krizlerde uzgörü azalır. Geleceğin belirsizleştiği zamanlarda mevcut bilgileri uzgörü ile analiz etmek zorlaşır. Çünkü belirsizlik korku duygusunu tetikler. Gelecekle ilgili az bilgi sahibi olmak otobanda gece vakti park lambaları ile hız yapmak gibi bir duygu uyandırır. Uzgörü ise farları ve hatta uzun farları sembolize eder. Bu nedenle sağlıklı düşünmek, doğru düşünmek ve mevcut bilgileri analiz etmek için kendinize zaman tanıyın, geleceğe odaklanın. Nerede olduğunuz ve nereye gitmeye çalıştığınız ile ilgili olarak, mevcut yerel, ulusal ve ulaslararası bilgilerden yararlanın. Bu bilgileri analiz ederken özellikle korku, üzüntü, öfke gibi olumsuz duygulardan arınmış olarak sadece bilgileri analiz ettiğinizden emin olun. Çünkü olumsuz duygular bilgiyi doğru ve hızlı analiz etmenizi engelleyecektir. Bilgi dış referans, duygu ise iç referanslardır. Otobandaki otomobil örneğine dönersek bilgi gitmek istediğiniz yer ve yol bilgilerini içerirken, duygu otomobilin içindeki etkileri sembolize eder. İlla ki bir duygudan yararlanacaksak bu mutlaka sevgi olmalıdır. Sizin istediğiniz ve sevdiğiniz sonucu yaratmak için düşünün.
Duygu nun Türk Dil Kurumu sözlüğündeki anlamını incelediğimizde krizde duyguları temel alarak karar vermenin ne anlama geldiğini daha iyi anlayabiliriz.
Duygu: Belirli nesne, olay veya bireylerin insanın iç dünyasında uyandırdığı izlenim:
Duygularımız dış dünyadan aldığımız bilgilerin iç dünyamızda uyandırdığı etkilerdir. Bu nedenle krizde düşünürken, karar verirken aşağıdaki soruları kendinize sorup yanıtlarını düşündüğünüzden emin olun.
Krizde düşünce ve duygularımızın oluşturduğu olumsuz kısır döngüden çıkabilmek için aşağıdaki soruları kendiniz için samimi bir şekilde yanıtlayın:
1. Karar verirken aşağıdakilerden hangisini kullanma alışkanlığım var?
a. Mantık
b. İlahi irade
c. Kader
d. Şans
e. Uzman tavsiyesi
f. Deneyim
g. Değerlerim
h. Sezgi
i. Duygularım
j. Hayal gücüm
2. Krizde doğru ve hızlı karar verebilmek için neleri farklı yapmalıyım?
3. Şu anda yaşadığım sorun nedir?
4. Ben neredeyim?
5. Nerede olmak istiyorum?
6. İstediğim yerde olmak için güvenebileceğim güçlü yanlarım nelerdir?
7. Değerlerim neler?
8. Gerçekten ben ne istiyorum?
9. Çevrem ve şartlar neler?
10.Çevrem ve şartlar benden ne yapmamı bekliyor?
11.Ben ne yapmak istiyorum?
12.Benden beklenen ve yapmam gerekenler arasındaki farklar neler?
13. Seçeneklerim neler?
14.Sevdiğim ve istediğim seçenek bu mu?
15.Başka seçeneklerim var mı?
16.Sonuçta ne yapmalıyım?
17.Peki, yapacak mıyım?
18.Bu krizden başarıyla çıktığımı nasıl anlayacağım?